بسیاری از سرویسهای ویدئوکنفرانس رایج، وابستگی کامل به زیرساخت شرکت ارائهدهنده دارند و کاربران امکان استقرار یا پیکربندی عمیق آنها را در اختیار ندارند. به همین دلیل، برخی سازمانها بهدنبال راهکاری هستند که بتوانند ابزار ارتباط تصویری را روی زیرساخت اختصاصی خود اجرا و مدیریت کنند. جیتسی یکی از شناختهشدهترین مجموعه پروژههای متنباز در این حوزه است که امکان ایجاد و استقرار سرویس ویدئوکنفرانس اختصاصی را فراهم میکند. در ادامه بررسی میکنیم که جیتسی چیست، جیتسی میت (Jitsi Meet) چه تفاوتی با جیتسی (Jitsi) دارد، این پلتفرم چگونه کار میکند و چه قابلیتها و ویژگیهای امنیتی دارد.
جیتسی چیست؟
جیتسی (Jitsi) مجموعهای از پروژههای متنباز است که برای ایجاد و استقرار راهکارهای ارتباط تصویری و ویدئوکنفرانس توسعه یافتهاند. جیتسی میت شناختهشدهترین پروژه این مجموعه است و امکان برگزاری جلسههای صوتی و تصویری را از طریق مرورگر، اپلیکیشنهای اندروید و iOS و همچنین نمایش و اجرا در وبسایتها و برنامههای دیگر فراهم میکند.
نکته مهمی که گاهی باعث سردرگمی میشود، سرویس عمومی meet.jit.si است. این سرویس، خودِ جیتسی یا جیتسی میت نیست؛ بلکه یکی از نمونههای اجراشده جیتسی میت به شمار میآید که تیم توسعه جیتسی آن را بهصورت عمومی و رایگان در اختیار کاربران قرار داده است. سازمانها نیز میتوانند بهجای استفاده از این سرویس عمومی، نمونه اختصاصی خودشان از جیتسی میت را روی دامنه دلخواه راهاندازی و مدیریت کنند.
تفاوت Jitsi و Jitsi Meet چیست؟
جیتسی اکوسیستمی از چند پروژه است، اما جیتسی میت رابط و پلتفرمی است که کاربران برای برگزاری جلسه با آن سروکار دارند. به بیان سادهتر، وقتی کاربران وارد یک جلسه آنلاین میشوند، معمولا با جیتسی میت سروکار دارند.
جیتسی میت برای برگزاری جلسه از مؤلفههایی مانند Jitsi Videobridge ،Jicofo (یا به اختصار JVB) و Prosody استفاده میکند. مؤلفههای Jibri و Jigasi نیز در صورت نیاز به ضبط، پخش زنده یا اتصال تماسهای SIP به این معماری اضافه میشوند.
جیتسی چگونه کار میکند؟
وقتی کاربر از طریق مرورگر یا اپلیکیشن جیتسی میت وارد جلسه میشود، ارتباط رسانهای با استفاده از فناوری WebRTC برقرار میشود. مولفه Prosody بهعنوان سرور XMPP (پروتکلی برای تبادل پیام و سیگنالینگ میان اجزای جیتسی) سیگنالینگ لازم برای ارتباط میان اجزای جیتسی را انجام میدهد. پیامهای سیگنالینگ برای هماهنگی جلسه استفاده میشوند و حامل جریانهای صوتی و تصویری نیستند.
مولفه Jicofo نشستهای رسانهای را مدیریت میکند و برای هر کنفرانس یک Jitsi Videobridge در نظر میگیرد. Jitsi Videobridge نیز جریانهای صوتی و تصویری را میان شرکتکنندگان جلسه مسیریابی میکند. در صورت نیاز، Jibri برای ضبط یا پخش زنده و Jigasi برای اتصال تماسهای مبتنی بر پروتکل SIP به این معماری اضافه میشوند.
نقش Jitsi Videobridge و معماری SFU
Jitsi Videobridge یکی از مهمترین اجزای جیتسی است. در این معماری، Videobridge بهجای ترکیب و تولید مجدد همه جریانهای ویدئویی، آنها را بهصورت انتخابی میان شرکتکنندگان مسیریابی میکند. در استقرار تکسروری نیز Videobridge معمولاً نخستین عامل محدودکننده ظرفیت است؛ زیرا ترافیک صوتی و تصویری را مدیریت میکند.
اجزای اصلی معماری جیتسی
در جدول زیر میتوانید اجزای اصلی معماری جیتسی را به همراه نقش هریک از آنها مشاهده کنید:
| مولفه | نقش |
| Jitsi Meet | رابط وب و موبایل برای برگزاری و مدیریت جلسه |
| Jitsi Videobridge | هدایت جریانهای صوتی و تصویری میان شرکتکنندگان |
| Jicofo | مدیریت نشست و انتخاب Videobridge مناسب |
| Prosody | انجام سیگنالینگ مبتنی بر سرور XMPP برای برقراری جلسه و برقراری ارتباط میان اجزای جیتسی |
| Jibri | ضبط جلسه و پخش زنده (در صورت فعال بودن) |
| Jigasi | اتصال تماسهای SIP به جلسه |
مهمترین قابلیتهای Jitsi Meet
جیتسی میت بهعنوان یکی از شناختهشدهترین پلتفرمهای تماس تصویری متنباز، امکانات متنوعی را برای برگزاری و مدیریت جلسههای آنلاین در اختیار کاربران قرار میدهد. این قابلیتها را میتوان در چند گروه اصلی دستهبندی کرد.
ارتباط صوتی و تصویری
مهمترین قابلیت جیتسی میت، برقراری تماسهای صوتی و تصویری است. کاربران میتوانند از طریق بیشتر مرورگرهای رایج به جلسه ملحق شوند و حتی از اپلیکیشنهای اختصاصی اندروید و iOS هم برای استفاده از این پلتفرم استفاده کنند. همچنین در صورت نیاز، امکان استفاده از حالت فقط صوت (Audio-only) وجود دارد.
ابزارهای همکاری در جلسه
جیتسی میت علاوه بر برقراری تماس تصویری، امکاناتی را برای همکاری بهتر میان شرکتکنندگان ارائه میدهد. از جمله این قابلیتها میتوان به اشتراکگذاری صفحه، گفتوگوی متنی در طول جلسه و نمایش خودکار سخنگوی فعال اشاره کرد. همچنین امکان بالا بردن دست برای درخواست صحبت، استفاده از سند متنی مشترک، قابلیت Push-to-talk، پخش همزمان ویدئوهای YouTube برای همه شرکتکنندگان، مشاهده آمار زمان صحبت شرکتکنندگان و قفل کردن جلسه با گذرواژه در این پلتفرم وجود دارد.
ضبط، پخش زنده و اتصال تلفنی
جیتسی میت از ضبط جلسه، پخش زنده و اتصال تماسهای تلفنی مبتنی بر SIP پشتیبانی میکند، اما این قابلیتها در همه استقرارها بهصورت پیشفرض فعال نیستند. برای ضبط یا پخش زنده (مانند YouTube Live)، باید Jibri راهاندازی و پیکربندی شود. همچنین اگر بخواهید کاربران از طریق خطوط تلفن مبتنی بر SIP به جلسه بپیوندند یا از داخل جلسه با آنها تماس بگیرید، به Jigasi نیاز دارید.
یکپارچهسازی جیتسی با سایت و اپلیکیشن
یکی از قابلیتهای مهم پلتفرم جیتسی، امکان استفاده از آن بهعنوان زیرساخت تماس تصویری در سایر محصولات است. برای مثال، توسعهدهندگان میتوانند جلسههای جیتسی میت را در وبسایت یا اپلیکیشن خود جاسازی کنند و بدون توسعه یک سامانه ویدئوکنفرانس از ابتدا، قابلیت تماس تصویری را به محصول خود اضافه کنند. برای این کار، جیتسی امکان استفاده از IFrame API ،SDKهای اندروید و iOS را فراهم کرده است. همچنین برای برنامههای مبتنی بر React هم React SDK را ارائه میدهد.
روشهای استفاده از جیتسی
برای استفاده از جیتسی میت، میتوانید بسته به نیاز سازمان، میزان کنترل مورد انتظار روی زیرساخت و توانایی تیم فنی، از سرویس عمومی جیتسی، استقرار روی زیرساخت اختصاصی یا یک سرویس مدیریتشده استفاده کنید.
استفاده از سرویس عمومی meet.jit.si
اگر هدفتان راهاندازی سریع یک جلسه باشد، meet.jit.si سادهترین گزینه است. این سرویس توسط پروژه جیتسی میزبانی میشود و کاربران میتوانند بدون راهاندازی سرور اختصاصی از آن استفاده کنند. البته از سال ۲۰۲۳، ایجادکننده جلسه برای شروع یک اتاق جدید باید حساب کاربری داشته باشد. هرچند سایر شرکتکنندگان همچنان میتوانند بدون حساب به جلسه بپیوندند. توجه داشته باشید که در این مدل، کنترل زیرساخت و پیکربندیهای سمت سرور در اختیار کاربر نیست.
استقرار جیتسی روی زیرساخت اختصاصی
سازمانهایی که به کنترل بیشتر روی دادهها و زیرساخت نیاز دارند، میتوانند جیتسی را روی زیرساخت اختصاصی خود مستقر کنند. در این مدل، امکان اتصال به سامانههای احراز هویت سازمانی و تعیین سیاستهای دسترسی و مدیریت جلسه وجود دارد. برای مثال، میتوان تنظیمات را طوری پیکربندی کرد که فقط کاربران مجاز نقش مدیریت جلسه را داشته باشند. در سمت مقابل، نگهداری، بهروزرسانی، امنیت و مقیاسپذیری زیرساخت بر عهده سازمان است.
استفاده از سرویس یا اپلیکیشن مدیریتشده
برخی سازمانها ترجیح میدهند که بدون درگیر شدن با فرایندهای نصب، پیکربندی و نگهداری، از قابلیتهای جیتسی استفاده کنند. در این حالت، سرویسهای مدیریتشده یا اپلیکیشن آماده جیتسی میتوانند انتخاب مناسبی باشند. در این مدل، بخش قابلتوجهی از مسئولیتهای استقرار و نگهداری بر عهده ارائهدهنده سرویس است. میتوانید مقایسه این سه راهکار را در جدول زیر مشاهده کنید:
| مدل استفاده | سرعت شروع | کنترل زیرساخت | مسئولیت نگهداری |
| سرویس عمومی | زیاد | کم | ارائهدهنده |
| استقرار شخصی (Self-hosted) | کم | زیاد | سازمان |
| اپلیکیشن آماده و مدیریتشده | زیاد | وابسته به سرویس | ارائهدهنده و پلتفرم |
💡 سرویس جیتسی همروش
راهاندازی سریع ابزار متنباز کنفرانس ویدیویی
✅ ارائه سرویس روی زیر ساخت ابری مبتنی بر کوبرنتیز
✅ کاهش نیاز به مدیریت مستقیم زیرساخت
✅ امکان انتخاب منابع دلخواه
امنیت و حریم خصوصی در جیتسی چگونه است؟
رمزنگاری جیتسی و سطح امنیت آن به عواملی مانند نحوه راهاندازی، تنظیمات امنیتی و قابلیتهای فعالشده بستگی دارد. به همین دلیل، نمیتوان همه استقرارهای جیتسی را از نظر امنیتی یکسان دانست.
رمزنگاری تماسها
در جیتسی، صدا و تصویر هنگام انتقال در شبکه با پروتکل DTLS-SRTP رمزنگاری میشوند تا از شنود اطلاعات در مسیر ارتباط جلوگیری شود. البته ترافیک جلسه از طریق سرور هدایت میشود، به همین دلیل نباید تصور کرد که همه جلسهها بهصورت پیشفرض از رمزنگاری سرتاسری (End-to-End Encryption یا E2EE) استفاده میکنند.
در صورت نیاز، میتوان رمزنگاری سرتاسری (E2EE) را برای صدا، تصویر و اشتراکگذاری صفحه فعال کرد. توجه داشته باشید که این قابلیت همه اطلاعات جلسه را پوشش نمیدهد و مواردی مانند گفتوگوی متنی و برخی دادههای جانبی همچنان خارج از محدوده این نوع رمزنگاری قرار میگیرند. نکته مهمی که باید در این بخش بدانید این است که فعالسازی E2EE به مرورگرهای سازگار هم وابسته است. E2EE فقط روی مرورگرهایی که از Insertable Streams پشتیبانی میکنند فعال میشود (Insertable Streams رابطی در WebRTC برای دسترسی و پردازش فریمهای رمزگذاریشده صدا و تصویر، پیش از ارسال یا پس از دریافت آنها است).
میزبانی اختصاصی چه تاثیری بر حریم خصوصی دارد؟
استقرار جیتسی روی زیرساخت اختصاصی، وابستگی به ارائهدهنده عمومی را کاهش میدهد و کنترل بیشتری بر محل پردازش دادهها، سیاستهای دسترسی، احراز هویت و ابزارهای مانیتورینگ و تحلیل داده در اختیار سازمان قرار میدهد. البته دستیابی به این مزایا به پیکربندی و مدیریت صحیح زیرساخت وابسته است.
محدودیتهای امنیتی که باید بدانید
امنیت نرمافزار جیتسی تا حد زیادی به نحوه استقرار و پیکربندی آن وابسته است. برای مثال، انتخاب نامهای ساده و قابل حدس برای اتاقهای جلسه میتواند احتمال ورود افراد ناخواسته را افزایش دهد. همچنین، گذرواژه اتاق و اطلاعات موقتی مربوط به جلسه، مانند پیامهای متنی، پس از پایان جلسه باقی نمیمانند و برای جلسه بعدی باید دوباره تنظیم شوند.
از سوی دیگر، حتی در صورت فعال بودن E2EE، همه قابلیتهای جلسه تحت پوشش رمزنگاری سرتاسری قرار نمیگیرند. در نهایت، اگر تنظیمات امنیتی، احراز هویت و سیاستهای دسترسی بهدرستی پیادهسازی نشوند، اجرای جیتسی روی زیرساخت اختصاصی هم لزوما به معنای امنیت بیشتر نیست.
آیا جیتسی مقیاسپذیر است؟
جیتسی از معماری مقیاسپذیر پشتیبانی میکند، اما این به معنای ظرفیت نامحدود نیست. یک استقرار تکسروری فقط میتواند تعداد مشخصی جلسه و شرکتکننده را مدیریت کند و با افزایش بار، محدودیتهای زیرساخت بهتدریج خود را نشان میدهند.
در معماری جیتسی، معمولا Jitsi Videobridge نخستین مولفهای است که به محدودکننده اصلی ظرفیت تبدیل میشود؛ زیرا تمام جریانهای صوتی و تصویری از طریق آن هدایت میشوند. برای افزایش ظرفیت میتوان چند Videobridge راهاندازی کرد تا Jicofo کنفرانسهای جدید را روی Videobridgeهای در دسترس زمانبندی کند.
در زیرساختهای ابری هم میتوان باتوجهبه میزان بار، تعداد Videobridgeها را افزایش یا کاهش داد. البته ظرفیت واقعی ویدئوکنفرانس جیتسی فقط به تعداد این مولفهها وابسته نیست و عواملی مانند توان پردازشی (CPU و RAM)، پهنای باند شبکه، تعداد جلسههای همزمان، تعداد شرکتکنندگان هر جلسه، کیفیت ویدئو و تنظیمات مقیاسدهی بر عملکرد نهایی تاثیر میگذارند.
اجرای جیتسی روی کوبرنتیز چه مزیتی دارد؟
استقرار جیتسی روی کوبرنتیز، مدیریت زیرساخت را سادهتر میکند، اما بهتنهایی ظرفیت جیتسی را نامحدود نمیسازد. کوبرنتیز یک ابزار ارکستریشن است که اجرای سرویسها، مدیریت منابع و مقیاسدهی را آسانتر میکند و همچنان ظرفیت نهایی به منابع و طراحی زیرساخت بستگی دارد.
در این مدل، مولفههای مختلف جیتسی در قالب کانتینر اجرا میشوند و کوبرنتیز بسیاری از فرایندهای اجرایی مانند مدیریت سرویسها، بازیابی خودکار، مقیاسدهی و مدیریت متمرکز منابع را سادهتر میکند.
مزایا و محدودیتهای جیتسی
جیتسی بهعنوان یک پلتفرم متنباز برای برگزاری جلسههای آنلاین، امکانات متنوعی در اختیار کاربران و سازمانها قرار میدهد؛ اما مانند هر پلتفرم دیگری، در کنار مزایای خود محدودیتهایی هم دارد که بهتر است پیش از انتخاب آن در نظر گرفته شوند.
مزایای جیتسی
در قدم اول باید بدانید که مهمترین مزایای جیتسی چیست. در ادامه این مزایا را معرفی میکنیم:
- متنباز بودن: جیتسی بهصورت متنباز منتشر شده و امکان استفاده، بررسی و توسعه آن برای کاربران و سازمانها وجود دارد.
- امکان استقرار اختصاصی: سازمانها میتوانند جیتستی میت را روی زیرساخت خود راهاندازی کنند و وابستگی به سرویسهای عمومی را کاهش دهند.
- کنترل بیشتر بر دادهها و پیکربندی: در استقرار اختصاصی این پلتفرم، مدیریت تنظیمات، سیاستهای دسترسی و نحوه پردازش دادهها در اختیار سازمان قرار میگیرد.
- استفاده مستقیم از مرورگر: کاربران میتوانند بدون نصب نرمافزار اضافی، از طریق مرورگر وارد جلسه شوند.
- پشتیبانی از موبایل: علاوه بر نسخه وب، اپلیکیشنهای اندروید و iOS هم برای استفاده از جیتسی میت در دسترس هستند.
- قابلیت یکپارچهسازی با محصولات دیگر: امکان قرار دادن جلسات در وبسایت یا اپلیکیشن و استفاده از API و SDK را فراهم میکند.
- معماری قابل توسعه و مقیاسپذیر: معماری مولفهای جیتسی امکان توسعه سرویس و افزایش ظرفیت را متناسب با نیاز زیرساخت فراهم میکند.
محدودیتهای جیتسی
در کنار آشنایی با مزایا، باید بدانید که محدودیتهای جیتسی چیست؛ زیرا بخشی از عملکرد این پلتفرم به نحوه استقرار و مدیریت آن وابسته است. مهمترین محدودیتهای جیتسی عبارتاند از:
- پیچیدگی در راهاندازی نسخه آماده تولید (محیط عملیاتی واقعی): استقرار حرفهای (مخصوصا در مقیاس بالا)، به دانش فنی و طراحی مناسب زیرساخت نیاز دارد.
- مقیاسپذیری بر اساس زیرساخت: مقیاسپذیری، به طراحی مناسب و مدیریت زیرساخت وابسته است.
- برخی قابلیتها به مؤلفههای جداگانه نیاز دارند: امکاناتی مانند ضبط جلسه، پخش زنده و اتصال SIP فقط در صورت راهاندازی و پیکربندی Jibri و Jigasi در دسترس خواهند بود.
- کیفیت جلسه به شرایط شبکه و زیرساخت بستگی دارد: منابع سرور، پهنای باند، تعداد جلسات همزمان و کیفیت اتصال کاربران، همگی بر تجربه برگزاری جلسه تاثیر میگذارند.
- در استقرار اختصاصی، مسئولیت نگهداری بر عهده سازمان است: بهروزرسانی، مانیتورینگ، امنیت و مدیریت زیرساخت در مدل استقرار شخصی، باید توسط تیم فنی سازمان انجام شود.
- رمزنگاری سرتاسری همه قابلیتها را پوشش نمیدهد: قابلیت E2EE فقط برای صدا، تصویر و اشتراکگذاری صفحه در دسترس است و شامل دادههایی مانند چت و نظرسنجی نمیشود. همچنین فعال بودن این قابلیت به مرورگرهای پشتیبانیکننده هم وابسته است. فعالسازی E2EE در نسخه وب به استفاده از مرورگری نیاز دارد که از Insertable Streams پشتیبانی کند.
جیتسی برای چه کسبوکارهایی مناسب است؟
جیتسی در سناریوهای زیر میتواند گزینه مناسبی باشد:
- اگر نمیخواهید جلسات روی یک سرویس عمومی برگزار شوند، میتوانید این پلتفرم را روی زیرساخت خود مستقر کنید.
- اگر کنترل دادهها و زیرساخت برایتان اهمیت دارد، استقرار اختصاصی انتخاب مناسبی است.
- اگر در حوزه آموزش آنلاین فعالیت دارید، این پلتفرم امکاناتی مانند تماس صوتی و تصویری، اشتراکگذاری صفحه و گفتوگوی متنی را به شما ارائه میدهد.
- سامانههای مشاوره آنلاین در صورت رعایت الزامات امنیتی، انطباق با مقررات و پیکربندی مناسب، میتوانند زیرساخت ارتباط تصویری را از جیتسی دریافت کنند.
- جیتسی برای تیمهای پشتیبانی و مشاوره آنلاین، امکان برقراری ارتباط تصویری و اشتراکگذاری صفحه را فراهم میکند.
- اگر محصول شما به تماس تصویری داخلی نیاز دارد، جیتسی امکان یکپارچهسازی آن را فراهم میکند.
- اگر نمیخواهید به یک ارائهدهنده خاص وابسته باشید، متنباز بودن جیتسی و امکان استقرار اختصاصی، وابستگی به سرویسدهندگان بسته را کاهش میدهد.
جیتسی برای چه مجموعههایی انتخاب مناسبی نیست؟
جیتسی در همه شرایط بهترین انتخاب نیست. در سناریوهای زیر بهتر است پیش از تصمیمگیری، محدودیتها و هزینههای عملیاتی آن را هم در نظر بگیرید:
- تیمهایی که دانش زیرساخت و مدیریت سرور ندارند، اما قصد راهاندازی نسخه استقرار شخصی را دارند.
- سازمانهایی که بدون انجام تست بار، انتظار ظرفیت مشخص و تضمینشده دارند. توان عملیاتی جیتسی به منابع سختافزاری، طراحی معماری و الگوی استفاده وابسته است.
- کسبوکارهایی که انتظار دارند همه قابلیتهای سازمانی بدون سفارشیسازی در دسترس باشد. برخی نیازهای تخصصی تنها با پیکربندی یا توسعه بیشتر قابل پیادهسازی هستند.
- مجموعههایی که تصور میکنند متنباز بودن به معنای حذف هزینههای عملیاتی است.
جمعبندی؛ آیا جیتسی انتخاب مناسبی است؟
جیتسی (Jitsi) مجموعهای از پروژههای متنباز برای ارتباط صوتی و تصویری است که شناختهشدهترین پروژه آن یعنی جیتسی میت (Jitsi Meet)، امکان برگزاری جلسههای آنلاین را فراهم میکند. این پلتفرم برای سازمانهایی که به کنترل بیشتر بر زیرساخت، استقرار اختصاصی و قابلیت یکپارچهسازی نیاز دارند، یکی از گزینههای انعطافپذیر در حوزه ویدئوکنفرانس متنباز محسوب میشود.
البته استقرار Production و مقیاسپذیر جیتسی به دانش زیرساخت نیاز دارد و نمیتوان آن را یک راهحل آماده و بدون چالش تصور کرد. برای سازمانهایی که نمیخواهند با پیچیدگیهای استقرار دستی درگیر شوند، اپلیکیشنهای آماده جیتسی روی بستر کوبرنتیز، گزینهای عملی برای شروع سریع ارائه میدهد. در نهایت، انتخاب بین استقرار مستقل یا استفاده از سرویس آماده، به منابع فنی، نیازهای امنیتی و الزامات سازمان بستگی دارد.